विश्वचषक चेंडू उत्पादनातील उत्क्रांतीमधून, वस्त्रोद्योगातील लेझरचा वापर जाणून घ्या.
१४ जूनपासून रशियामध्ये २०१८ चा विश्वचषक जोरात सुरू असून, अनेक सामन्यांमध्ये असंख्य अविस्मरणीय गोल नोंदवले गेले आहेत. मात्र, जेव्हा विश्वचषकाच्या चेंडूचा विषय येतो, तेव्हा चेंडू कसा तयार होऊ शकतो याची कल्पना करणे कठीण आहे. वास्तविक पाहता, फुटबॉल नेहमीच गोल असण्याव्यतिरिक्त, विश्वचषकाच्या ८५ वर्षांच्या इतिहासात घरंगळत जाणाऱ्या वेगवेगळ्या आकारांमध्येही दिसला आहे.
१९३० च्या दशकाच्या सुरुवातीला फुटबॉल चामड्याचा बनलेला असायचा, जो कुशल कामगारांकडून हाताने शिवला जायचा. याच कारणामुळे, त्या काळात चेंडू गोल नसायचा आणि त्यावर नेहमीच काही खड्डे असायचे.
मेक्सिकोमध्ये झालेल्या १९८६ च्या विश्वचषक स्पर्धेत, फिफाने प्रथमच बाह्य आवरण म्हणून पूर्णपणे सिंथेटिक फुटबॉलचा वापर केला. तांत्रिक प्रगतीमुळे, डिझाइनरने चामडे शिवण्याची एक नवीन पद्धत अवलंबली आहे, ज्यामुळे पूर्वीच्या विशेष चेंडूच्या तुलनेत या विशेष चेंडूमधील चामड्याच्या तुकड्यांची संख्या कमी झाली आहे. पूर्वी, फुटबॉल कुशल कामगारांकडून हाताने शिवला जात असे, ज्यामुळे चेंडू अधिक अवजड बनत असे आणि चामड्याच्या तुकड्यांमधील अंतर खूप जास्त असल्यामुळे, संपूर्ण गोल पुरेसा गोलाकार नसे.
जर्मनीमध्ये २००६ साली झालेल्या विश्वचषक स्पर्धेत, ॲडिडासने हाताने शिवण्याची पद्धत पूर्णपणे सोडून दिली आणि चामड्याच्या शिवणीमुळे चेंडूच्या पृष्ठभागावर येणारा असमानपणा कमी करण्यासाठी प्रगत थर्मल बॉन्डिंगचा अवलंब केला.
लेझर-स्टिच केलेला फुटबॉल हा एक अखंड, उष्णतेने जोडलेला फुटबॉल आहे. या उत्कृष्ट कलाकृतीला ब्राझीलमधील विश्वचषकाचा सांबा गौरव लाभला आहे! हाताने आणि मशीनने शिवलेल्या सॉकरच्या तुलनेत उष्णतेने जोडलेल्या फुटबॉलचे स्पष्ट फायदे आहेत: गोलाकार रचनेला अनुकूल बनवणे, किक मारताना गोलाकार आकार पूर्णपणे टिकवून ठेवणे, ज्यामुळे ताकद आणि अचूकता वाढण्यास मदत होते; नवीन पॅचिंग तंत्र गोलाकार अनियमितता दूर करते आणि गोलाला पूर्णपणे गोलाकार व अधिक अचूक बनवते. थर्मल बॉन्डिंग तंत्रज्ञानामुळे तुकडे अखंडपणे एकत्र जोडले जातात, ज्यामुळे फुटबॉलला पूर्णपणे गुळगुळीत आणि सलग गोलाकार पृष्ठभाग मिळतो. तथापि, हे तंत्रज्ञान सध्या फारसे प्रगत नाही आणि कधीकधी उष्णतेने जोडलेले ब्लॉक्स तडकतात किंवा गळून पडतात.
३ ऑगस्ट २००५ रोजी, ब्रिटिश शास्त्रज्ञांनी सुईकामाऐवजी लेझरचा वापर करून यशस्वीपणे एक शर्ट शिवला. या अग्रगण्य आव्हानाने पारंपरिक वस्त्रोद्योगासमोर नवीन आव्हाने उभी केली आहेत. हे नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञान युनायटेड किंगडममधील केंब्रिज इन्स्टिट्यूट ऑफ वेल्डिंग टेक्नॉलॉजीचा एक उत्कृष्ट नमुना आहे. शास्त्रज्ञ प्रथम शर्टच्या ज्या भागावर शिलाई करायची आहे, त्या भागावर इन्फ्रारेड प्रकाश शोषून घेणाऱ्या द्रवाचा एक थर लावतात आणि नंतर त्याच्या कडा अशाप्रकारे एकत्र ठेवतात की, शिवल्या जाणाऱ्या कपड्याच्या दोन थरांच्या मध्ये तो द्रव अडकून राहतो. त्यानंतर, एकमेकांवर आलेल्या भागावर कमी-ऊर्जेच्या इन्फ्रारेड लेझरने किरणोत्सर्ग केला जातो आणि रासायनिक द्रवाला उष्णता देऊन कापड किंचित वितळवले जाते व शिवल्या जाणाऱ्या भागाला जोडले जाते. विविध प्रकारच्या कपड्यांना जोडण्यासाठी या तंत्रज्ञानाचा वापर केल्यास ते लष्करी कपड्यांपेक्षाही अधिक टिकाऊ ठरते आणि लोकरीचे कपडे, हवा खेळती राहणारे कपडे व अगदी लोकप्रिय इलॅस्टिक कपड्यांसाठीही उपयुक्त आहे. जलरोधक कपडे शिवताना हे तंत्र विशेषतः उपयुक्त ठरते, कारण सध्या अशा कपड्यांच्या शिलाईसाठी जोडभाग जलरोधक असणे आवश्यक असते, परंतु लेझर स्टिचिंगमुळे शिलाई पूर्ण झाल्यावर जोडभागातून पाणी झिरपू लागते. शास्त्रज्ञांनी सांगितले की, पूर्णपणे स्वयंचलित वस्त्रोद्योग व्यवसायात लेझरचा वापर करण्यासाठी हे तंत्रज्ञान आणखी विकसित केले जाईल.
चीन वस्त्रोद्योग आणि तयार कपड्यांच्या उद्योगातील एक 'उत्पादन शक्ती' आहे. विकासाच्या मार्गातील अडथळा दूर करण्यासाठी, आंतरराष्ट्रीय स्पर्धात्मकता सुधारण्यासाठी आणि नफ्याचे प्रमाण वाढवण्यासाठी, वस्त्रोद्योग आणि तयार कपड्यांच्या उद्योगांनी औद्योगिक संरचनेचे समायोजन वेगाने करणे, विज्ञान आणि तंत्रज्ञानातील गुंतवणूक वाढवणे, कपड्यांच्या उत्पादनाची उपकरणे सुधारणे, नवीन तंत्रज्ञान आणि नवीन पद्धतींचा अवलंब करणे, तसेच उत्पादनाचे मूल्यवर्धन आणि तांत्रिक सामग्री वाढवणे आवश्यक आहे.
वस्त्रोद्योग आणि तयार कपड्यांच्या उद्योगात लेझर तंत्रज्ञानाच्या वापरामुळे उद्योगांना उत्पादन कार्यक्षमता सुधारणे, उत्पादनाचे मूल्यवर्धन वाढवणे, विकासाचे प्रारूप बदलणे, उत्पादन प्रक्रिया अधिक कार्यक्षम करणे, औद्योगिक संरचना समायोजित करणे आणि श्रम-केंद्रिततेकडून तंत्रज्ञान-केंद्रिततेकडे रूपांतरित होण्याचा मार्ग दाखवला आहे. तयार कपड्यांच्या उद्योगाच्या साखळीतील एक सुरुवातीचा उद्योग म्हणून, लेझर तंत्रज्ञान या उद्योगाच्या प्रगतीला चालना देण्यासाठी जबाबदार आहे आणि त्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. असा विश्वास आहे की भविष्यात औद्योगिक संरचनेच्या समायोजनात ते अधिकाधिक महत्त्वाची भूमिका बजावेल. सध्या, वस्त्रोद्योगात लेझरचा वापर हळूहळू विकासाच्या परिपक्व टप्प्यात पोहोचला आहे. लेझर प्रक्रिया तंत्रज्ञानाच्या जलद वापरामुळे, लेझर मशीनच्या उत्पादनविषयक गरजा हळूहळू वाढल्या आहेत. लेझर कटिंग मशीन आणि लेझर एनग्रेव्हिंग मशीनमध्ये प्रक्रिया कार्यक्षमता, उत्पादनाची गुणवत्ता, उत्पादन खर्च आणि आदान-प्रदान गुणोत्तर यांमध्ये अतुलनीय फायदे असल्याने, नजीकच्या भविष्यात वस्त्रोद्योग आणि तयार कपड्यांच्या उद्योगात लेझर तंत्रज्ञान अधिक तेजस्वीपणे चमकेल, अशी अपेक्षा आहे.
